Een dialoog over de schaduwzijde van data en algoritmen in het onderwijs en het pedagogische antwoord
met Ajuna Soerjadi en Joris Vlieghe
De bijeenkomst wordt georganiseerd door NIVOZ en Kennisnet.
AI maakt zijn intrede in vrijwel elk klaslokaal. De vraag is allang niet meer óf we iets mee moeten, maar vooral hoe en waartoe. Achter elke chatbot, elk gepersonaliseerd leeradvies en elke automatische beoordeling schuilt een wereld van data, aannames en machtsverhoudingen die zelden zichtbaar wordt. Wat betekent die schaduwzijde voor jouw onderwijs? Wat doet het met kinderen, met leraren, met de pedagogische relatie zelf?
Op deze middag en avond brengen we twee perspectieven samen die elkaar nodig hebben. Filosoof en data-ethicus Ajuna Soerjadi brengt de schaduwzijde in beeld: de bias in data, de kracht van algoritmen, de manier waarop AI bestaande ongelijkheid niet alleen reproduceert maar versterkt. Wijsgerig pedagoog Joris Vlieghe (KU Leuven) brengt daarop de pedagogische tegenstem: wat vraagt deze technologische werkelijkheid van ons als opvoeders, leraren en schoolleiders? Wat moeten we beschermen, waar moeten we scherp op zijn, en waar ligt onze verantwoordelijkheid? Hoe verhouden we ons tot wat zich aandient én wat staat ons nu te doen?
We nodigen u uit om mee te denken, mee te praten en de bijeenkomst samen door te brengen. Geen toehoorderspubliek, maar een gezelschap dat zich gezamenlijk verhoudt tot een vraag die niemand alleen kan beantwoorden.
Programma
15.00 — Inloop Koffie, thee en een hartelijk welkom.
15.30 — Lezing Ajuna Soerjadi: De schaduwzijde van data en algoritmen
Ajuna Soerjadi neemt ons mee in haar onderzoek naar algoritmische discriminatie en onrechtvaardigheid. Aan de hand van concrete voorbeelden, van gezichtsherkenning tot risicoprofielen bij overheid en onderwijs, laat ze zien hoe data nooit neutraal zijn, hoe systemen ongelijkheid kunnen automatiseren, en wat dat betekent voor de mensen die ermee te maken krijgen.
16.30 — Actieve werkvorm en gesprek Aansluitend op de lezing gaan we in kleinere kring met elkaar in gesprek aan de hand van een aantal vragen: hoe ga jij in jouw (onderwijs)praktijk het gesprek hierover voeren? Wat betekent dit gedachtegoed voor jouw pedagogische opdracht? Hoe wil je het meenemen in de manier waarop je in jouw school of organisatie omgaat met AI? En wat zou dit vragen aan pedagogisch leiderschap van een schoolteam? Een werkvorm die ruimte maakt voor verwondering, twijfel en collegiale uitwisseling.
17.30 — Diner Een gezamenlijke maaltijd. Tijd om de eerste indrukken te laten bezinken en elkaar te leren kennen.
18.45 — Lezing Joris Vlieghe: De pedagogische stem
Na de diagnose de pedagogische respons. Joris Vlieghe denkt vanuit de wijsgerige pedagogiek na over wat onderwijs in deze tijd vraagt. De technologie wijst hij niet af, omarmen doet hij evenmin. Wel stelt hij de pedagogische opdracht
scherp: wat is de verantwoordelijkheid van leraarschap, van een schoolteam, van de ontmoeting tussen generaties, juist nu systemen zich op verregaande en vaak moeilijk te traceren wijze in die opdracht mengen?
19.45 — Gesprek in tweetallen en centrale terugkoppeling Aansluitend op de lezing gaan we in tweetallen met elkaar in gesprek aan de hand van twee vragen: wat heeft je vandaag geraakt? En wat kun jij hier concreet mee in jouw eigen praktijk?
20.30 — Einde, met gelegenheid om na te praten